บทความการศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ (CPE) จำนวน 2.5 หน่วยกิต ” ระบบนำส่งยาที่คงอยู่ในกระเพาะอาหารได้นาน:ตำรับที่มีจำหน่ายในท้องตลาดและหลักฐานเชิงประจักษ์ด้านประสิทธิภาพการรักษาฯ “

ขอเชิญอ่านบทความการศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ (CPE) จำนวน 2.5 หน่วยกิต
ชื่อบทความ: ระบบนำส่งยาที่คงอยู่ในกระเพาะอาหารได้นาน:ตำรับที่มีจำหน่ายในท้องตลาดและหลักฐานเชิงประจักษ์ด้านประสิทธิภาพการรักษาฯ
ผู้เขียนบทความ: รองศาสตราจารย์ ดร.ภก.วรวุฒิ เกรียงไกร, รองศาสตราจารย์ ดร.ภก.ศรีสกุล สังข์ทองจีน, ภาควิชาเทคโนโลยีเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

https://shorturl.nu.ac.th/zvjl5y

บทคัดย่อ
ระบบนำส่งยาที่คงอยู่ในกระเพาะอาหารได้นาน (gastroretentive drug delivery systems; GRDDS) เป็นระบบนำส่งยารูปแบบรับประทาน (oral drug delivery system) ที่ได้รับการออกแบบเพื่อยืดระยะเวลาการคงค้างของรูปแบบยาในกระเพาะอาหาร (gastric retention time) ให้อยู่เหนือบริเวณที่มีการดูดซึมยาจำเพาะ ซึ่งช่วยเพิ่มชีวประสิทธิผลและประสิทธิภาพในการรักษาของตัวยาสำคัญ โดยเฉพาะยาที่มีการดูดซึมได้ดีในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น แม้ว่าในปัจจุบันจะมีงานวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาตำรับ GRDDS ตีพิมพ์เผยแพร่เป็นจำนวนมาก แต่ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนวางจำหน่ายในท้องตลาดและมีหลักฐานเชิงประจักษ์ทางคลินิกในมนุษย์ที่ชัดเจนยังมีจำนวนจำกัด บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อทบทวนและสรุปองค์ความรู้เกี่ยวกับกลไกหลักในการตั้งตำรับ GRDDS ได้แก่ ระบบที่มีผลิตภัณฑ์วางจำหน่ายในท้องตลาด 3 ระบบ คือ ระบบลอยตัว (floating systems) ระบบก่อแพเจล (raft-forming systems) และระบบบวมพองหรือขยายขนาด (swelling/expandable systems) และระบบยึดเกาะเยื่อเมือก (mucoadhesive systems) ซึ่งยังอยู่ในระดับงานวิจัย พร้อมทั้งรวบรวมผลิตภัณฑ์ที่มีการวางจำหน่ายในระดับสากลและสถานะการขึ้นทะเบียนในประเทศไทย ตลอดจนเปรียบเทียบหลักฐานเชิงประจักษ์ด้านเภสัชจลนศาสตร์และประสิทธิภาพทางคลินิกของตำรับที่ประสบความสำเร็จในการรักษา เช่น ยาเม็ดกาบาเพนติน (gabapentin) และเมทฟอร์มิน (metformin) รูปแบบคงค้างในกระเพาะอาหาร เทียบกับตำรับที่มีข้อจำกัดทางคลินิก เช่น ยาแคปซูลชนิดแผ่นฟิล์มพับซ้อน (Accordion Pill®) ของคาร์บิโดพาและเลโวโดพา (carbidopa/levodopa) นอกจากนี้ บทความยังได้สรุปแนวทางการบริบาลทางเภสัชกรรมและข้อควรระวังในการใช้ยากลุ่มดังกล่าว ได้แก่ สภาวะการบริหารยาพร้อมมื้ออาหาร ข้อห้ามในการหัก แบ่ง หรือบดเคี้ยวเม็ดยา การจัดการอันตรกิริยาระหว่างยากับยาลดกรดหรือยาลดการหลั่งกรด และการประเมินความเหมาะสมในผู้ป่วยกลุ่มพิเศษที่มีการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาของระบบทางเดินอาหาร